‘Zaman silmek için vardır’

İran edebiyatının önemli isimleri Furuğ’dan, Sâdık Hidayet’ten, Gulam Hüseyin Sâedi’den, Goli Terakki’den, Abbas Kiyarüstemi’den ve Nasser Saffarian’dan yaptığı çevirilerin yanı sıra roman ve öykü kitaplarıyla tanıdığımız Makbule Aras Eyvazi hikayelerinde, konuşanlar ve susanlar arasındaki adı konmuş veya konmamış çatışmalarla yüzleştiriyor bizi. Yazarın öykülerinde, sessizliği bir inat haline getirenler ya da direnişe dönüştürenlerle birlikte “çok kişi ve çok ses olanlar” da çıkıyor karşımıza.

Bulunduğu zamandan ve yerden geçip giden günlere bakanlar, olup biteni sonradan anlayanlar, sırtındaki yüklere adım atmaya çalışanlar, yaşananların bıraktığı izlerin ağırlığıyla ayakta durmaya çabalayanlar ve her günün birbirine benzediği hissine kapılanlar da bu kalabalığa ekleniyor.

Bahsi geçen kalabalıkta huzursuzluklarıyla, önyargılarıyla, kurduğu ve kuramadığı iletişimle yüzleşenler de var. Kâh gündüz kâh gece, bir başınalığına hayıflanıp yüzünü geçmişe dönenler de… Uzun sessizlikler ve kısa konuşmalar arasında “rüzgarın bütün kelimelerini alıp götüreceğini” bilenler, küçük mutlulukları ve büyük kaygılarıyla yaşamaya uğraşıyor.

‘Sonun Bacakları’ındaki bu manzaranın ardından Eyvazi, Furuğ’u bir roman kahramanı ve çevresindeki dört erkeği de yan karakter haline getirdiği ‘Başa Dönemeyiz’le çıkmıştı karşımıza. Eyvazi, şairin yaşamındaki kırılma anlarını İbrahim Gülistan’ın, Perviz Şapur’un, Feridun Ferruhzad’ın ve Muhammed Ferruhzad’ın penceresinden bakarak çözümlüyordu. Şiirleriyle, fikir ve ilişkileriyle Furuğ romanıydı Başa Dönemeyiz.

İkinci öykü kitabı ‘Ustam Diyorum Öldü’de ise Eyvazi; farklı anlatım yollarına girerek susanların, saklananların, bir arada olan ve birbirinden ayrı düşen dostların, dün ve bugün arasında gelip giderken heybesinde taşıdığı dertlerle buluşturuyor bizi.

‘ÖLÜM HERKESİN KABUL ETTİĞİ KADAR ÖLÜM’

Eyvazi, kırık camlar misali dağılan parçaları toplamaya uğraşanları anlatıyor ‘Ustam Diyorum Öldü’de. Şaşkınlıkla dünyayı kavramaya uğraşanları da… Yaşamın şiirinin gözesinden beslenen ya da bir avuç alıp yoluna devam edenlerle karşılaştırıyor bizi. Gidenlerin ardından, “ölüm herkesin kabul ettiği kadar ölüm” diyenlerle de… Ardından, “yer” meselesine takılanları selamlıyor: “Bazı şeylerin yeri yok, bazı insanların, bazı kelimelerin, bazı seslerin yeri yok. Öyle dolanıp duruyorlar insanların boşluk içlerinde.”

Ustam Diyorum Öldü, Makbule Aras Eyvazi, 120 syf., Yapı Kredi Yayınları, 2024.

Eyvazi, anlatmaya yeten ve meseleyi anlatmada yetersiz kalan sözcüklerle derdi olanlara da yer veriyor satırlarında. Dert sahibi yapan eşyaları hiçbir yere koyamayanlara, gözünün önünden ve zihninden atamayanlara da…

Büyümeyi tehlikeli bulanların yanı sıra haklı çıkmayı çok sevip güçlü görünürken acılara ortak olmaktan bihaber kişilerden dert yananlar da beliriyor karşımızda. Onların hemen yanı başında yine çok konuşanlar ve sessizliğiyle çok şey anlatanlar var.

Eyvazi’nin öykülerinde ağır basan şey hatırlama; özlemle ve hesaplaşarak ya da anarak ve arayışla yâd edilen, akıp giden zaman içinde anların tartışılıp ortaya saçılmasıyla geri dönülen geçmiş… “Katılaşan zaman”ın, anlatıcılarda ve karakterlerde yarattığı tedirginliğe, evlerin ve sofraların tanıklığını da ekleyebiliriz. Söz konusu tanıklığa, karakterlerin “sıkılıp kaldığı aralıklar” da dahil.

‘BİZE BOŞLUĞUNU BIRAKAN NE ÇOK İNSAN YAŞIYOR’

Geçmiş zaman kadar, şimdinin koşturmacası, bulanıklığı ve akışkanlığına dair hikayeler de var ‘Ustam Diyorum Öldü’de. Dün-bugün gerilimi de öykülere bir noktada eklemleniyor. Tuhaf sorular, zihni yoran meseleler de: “Dünya, başka bir dünyanın cehennemi olmasın?” diye soran bir film karakteri kafaları karıştırabiliyor. Öte yandan, “insan kendini çözüp çözüp topluyor” sözünün doğruluğunu sınayanlarla ve suskunluklardan zehirlenenlerle de karşılaşabiliyoruz. Bazen hikayelerin ve yaşamın zamansızlığıyla da: “Sen bu şehirde ömrün boyunca hiç öğrenmediklerini öğrendin. Hayatın; caddede, sokakta, ev içlerinde değil hikayelerde attığını öğrendin. Dudak büktüğün hikayeler, seni çekip aldılar kendi gökleri altına. Sen bu şehirden çok, bu şehrin hikâyelerinde gezindin, onları sevdin. Zamansızlığı sevdin sen, hikayeler zamansızdı. O zamansız evren, kaygıdan uzaktı. Oysa sen hep gerçekten ve kaygıdan ibarettin bundan önce. Ben sahi neydim buradan önce. Gerçeğe demirlemiş bir gemi mi? Hayır değil, ben hiç gemi olmadım, hiç yol almadım bundan önce.” Bazen de sessizlikle kol kola giren ve görevini layıkıyla yapan zamana dikkat çekiyor: “Sessizliğin konuştuğunu hangi dil tercüme edebilir? (…) Sessizlik iki kişinin yalnız o an duyabileceği seslerle konuşur. Zaman siler. Zaman silmek için vardır. Zaman savurmak için.”

Zamanın, insanı “bir yağmacı” haline getirdiğini söyleyen karakterler yaratan Eyvazi, kişiyi ihtişamlı gösteren ya da yüzeyselliğini belirginleştiren anlardan bahsediyor. Kısacası geçmişten bugüne uzanan dertlerden, boşluklardan ve gürültülerden.

Etrafında olup bitenleri ve sağında solundaki insanları gözleyerek yorumlar yapanlar da öykülerde yerini alıyor. Onlardan biri şöyle diyor: “İçimizde bize boşluğunu bırakan ne çok insan yaşıyor. Gölge oyunundaki deriden suretler gibi arkalarından ışık vurdu muydu görünür oluyor, karanlıkta yok olmuş yanılsaması yaratıyorlar.”

Eyvazi mekanlarda, eşyalar ve hatıralar arasında, günün akışı içinde kaybolanları, kendilerini ve geçmişi ananları, gidenleri yâd edenleri anlatıyor. ‘Ustam Diyorum Öldü’de dingin anlatımının satır aralarına kimi zaman özenle yerleştirdiği fırtınalarla, ilişkilerin gerilimiyle, birikenlerle, dostluklarla ve sevgilerle okuru selamlıyor.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
markajbet
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
Capital Denetim
kralbet
ligobet
matadorbet
matbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
elexbet
elitbahis
Deneme bonusu
Deneme bonusu veren siteler
Deneme bonusu veren siteler
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
erzurum escort
Pendik Escort
pendik escort
Betoffice
ultrabet